{"id":2592,"date":"2019-08-04T10:44:41","date_gmt":"2019-08-04T08:44:41","guid":{"rendered":"http:\/\/blogs.deia.eus\/arca-de-no-se\/?p=2592"},"modified":"2019-08-04T22:42:39","modified_gmt":"2019-08-04T20:42:39","slug":"otzerinmendi-donde-se-escondio-la-historia","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/blogs.deia.eus\/arca-de-no-se\/2019\/08\/04\/otzerinmendi-donde-se-escondio-la-historia\/","title":{"rendered":"Otzerinmendi: donde se escondi\u00f3 la Historia"},"content":{"rendered":"\n

Quiz\u00e1 atemorizada por los cambios con los que la amenazaban los tiempos modernos, la Historia de nuestro pueblo vasco decidi\u00f3 refugiarse en el lugar m\u00e1s rec\u00f3ndito del pa\u00eds<\/strong>, en las h\u00famedas laderas septentrionales del Gorbeia. All\u00ed, fuera de injerencias extra\u00f1as, ha conseguido sobrevivir una aut\u00e9ntica reliquia de la historia<\/strong>, algo que desde hace siglos no pod\u00eda existir en ning\u00fan otro lugar: la cofrad\u00eda de Otzerinmendi, en Zeanuri.<\/p>\n\n\n\n

Y me brota hoy todo ello porque ayer estuve en aquel rec\u00f3ndito lugar, bajo la sombra de unos hermosos robles, propiedad de esa arcaica organizaci\u00f3n vecinal. Est\u00e1bamos en la romer\u00eda de la ermita advocada a los santos Justo y Pastor. Sin salir de mi incontrolable asombro, tom\u00e9 parte en el barauskarria <\/em><\/strong>y en la posterior comida de la cofrad\u00eda<\/strong>. Pero vayamos por partes.<\/p>\n\n\n\n

\"\"
Otzerinmendiko Kofradiaren haritz-basoa eta ermitea<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

Ermita<\/strong>. Kofradiaren jabetzakoa den harizti eder batean dago. Ondoan, karobi ezaguna, lanaldiari lotua eta, beste bazterrean, bolaleku eder bat, aisiari txanda emateko.<\/p>\n\n\n\n

\"\"
Baselizaren barrualdea<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

Baseliza ez da aparteko eraikina, errektangeluarra eta alde bat irekia duena. Kanpoaldearekiko muga bakarra zurezko barrote batzuk dira, ondo torneatuak eta, bere \u201csantutxu\u201d itxuragatik, XVIII. mendean sailkatuko dugu. Irekia izateak bidaiarien kultua errazten zuen, bere aurretik Gorbeiara doan bide zaharra dagoelako. Erretaularik gabekoa, santu titular bien irudi bat dago, modernoa, jatorrizkoa, kanpaia legez, ohostu zutelako aspaldi.<\/p>\n\n\n\n

\"\"
Meza amaiera. Barru eta kanpoaldea bereizteko zurezko barroteak. Andra batekin berbatan, Jose Mari Kortazar apaiza<\/figcaption><\/figure><\/div>\n\n\n\n

Hain zuzen ere, tradizioak dio ermita eraiki zela kanpai-hotsaz uxatzeko ingurua bizi ziren laminak. Aitzitik, egun jakin badakigu, baseliza horiek giza-taldeak antolatzeko guneak direla, lur basatiak kolonizatzen hasi ziren garaikoak. Nolanahi, gure kofradiaren barruan, beste tenplu bat dugu, San Lorentzori eskainia, zaharragoa eta hark izan lezake kolonizazio berrien papera. Bestalde, hor, San Lorentzoko eleiza-atarian egiten ziren Kofradiaren batzarrak, baita Uribe kofradiakoekin, tenplu partekatua delako.<\/p>\n\n\n\n

Mandak<\/strong>. La misa comienza con una cita a cada uno de los fallecidos <\/strong>ese a\u00f1o. Para ello, las familias hacen una peque\u00f1a aportaci\u00f3n econ\u00f3mica que servir\u00e1 para el mantenimiento de la ermita y cofrad\u00eda. Ohitura hau, udalerriko beste ermita batzuetan ere egiten da \/ zen.<\/p>\n\n\n\n

Como su nombre indica se trata de las \u201cmandas<\/em>\u201d, \u2018testamentos de \u00faltimas voluntades\u2019.<\/p>\n\n\n\n

Barauskarria<\/strong>. Meza amaitutakoan, bertaratutakoei ardo zuria eskaintzen zaie, gaileta batzuekin. Horri, Gorbeia inguruko beste herrietan bezala, \u201cbarauskarria<\/em>\u201d esaten zaio eta, izatez, barau + hautsi + garri<\/em> da, \u2018baraualdia apurtzeko jana\u2019, gaztelaniaz ere \u201cdesayuno<\/em>\u201d (des + ayuno<\/em>) hitzean duen egitura bera.<\/p>\n\n\n\n

\"\"
Juantxu Ozerinjauregi, barauskarria zerbitzatzen <\/figcaption><\/figure><\/div>\n\n\n\n

Cofrad\u00eda<\/strong>. Zeanuri mantiene su divisi\u00f3n en aquellas antiguas cofrad\u00edas, probablemente de origen medieval y que, seg\u00fan creencia arraigada en el valle, son las instituciones pol\u00edtico-administrativas previas a la aparici\u00f3n de los ayuntamientos. Y no van descaminados.<\/p>\n\n\n\n

En las laderas que miran al Gorbeia, est\u00e1n la cofrad\u00eda de Altzua, la de Uribe y, entre ambas, la de Otzerinmendi, Otzerimendi <\/em>o, en dicci\u00f3n popular, Otzemendi<\/em>. Abarca esta \u00faltima el n\u00facleo central del pueblo, en el fondo del valle, as\u00ed como las aldeas o caser\u00edas de Zabala, Urizar, Otzerin, Ortuzar, Iturburua, Jauregi (Yauri), Pagai, Elexa, Orbetzu, Azkarraga, Angoitia y Egileor, \u00e9sta \u00faltima la m\u00e1s cercana a nuestra ermita.<\/p>\n\n\n\n

\"\"
\u00c1ngel Larrea kofradea, bazkaria antolatzeaz arduratu zena eta, ondoan, Jesus Mari Ozerin, aurtengo mayordomo<\/em>-a, diru-kontuez berban.<\/figcaption><\/figure><\/div>\n\n\n\n

Veintitr\u00e9s son en la actualidad los cofrades part\u00edcipes<\/strong>. Y el derecho, en cierto modo consuetudinario e inalterable, lo da el ser propietario de \u201cfoguera\u201d <\/strong>estable. Quedan excluidos por tanto los inquilinos aunque lleven varias generaciones en esos caser\u00edos, en esa visi\u00f3n social tan propia del Antiguo R\u00e9gimen.<\/p>\n\n\n\n

La cofrad\u00eda consta de un mayordomo<\/strong>, por turnos anuales y un \u201cbasazain<\/strong>\u201d \u2018montanero, encargado de montes\u2019. Esta de la explotaci\u00f3n de la madera, del reparto de suertes de le\u00f1a y suponemos que de la gesti\u00f3n del exiguo bosque para convertirlo en carb\u00f3n en la \u00e9poca de las ferrer\u00edas fue la m\u00e1s relevante de sus funciones, hoy reducida a su m\u00ednima expresi\u00f3n.<\/p>\n\n\n\n

Para dar cuenta de los gastos de la fiesta, maderas, etc. hacen anualmente su junta, llamada \u201cbatzarra<\/strong>\u201d en la parte baja de su territorialidad, en el domingo siguiente de la virgen de septiembre.<\/p>\n\n\n\n

Bazkaria<\/strong>. Erromeria eguna izanda, bazkaria egiten da hor. Hori baino lehen, lehenagoko basoko zerrategi bat ikusi genuen, zeanuriztar batzuek egindako erakustaldi ederrean. Aurreko urteetan, ezaguna den bezala, karobia isiotu egiten zen, ikuskizun aparta eta arrakastatsua zena. Baina azkeneko urteetan ez eta aitortu behar da altxor hori abandonatu samar dagoela. Ez litzateke txarra izango erakundeak horretan inplikatzea, buru-belarri, ez dadin inoiz ere piztu barik gera.<\/p>\n\n\n\n

\"\"
Bazkari a aurretik, zeanuriztar batzuek (Oier eta Ibai Arana eta Igor Intxaurraga) lehenagoko zerratoki bat eraiki zuten eta lana erakutsi. Mikrofono bategaz, Jon Urutxurtu ikertzailearen azalpen aberatsek osatu zuten ikuskizuna.<\/figcaption><\/figure><\/div>\n\n\n\n

Bazkaria, beheko jatetxe batean prestatzen da. Edonork har dezake parte izena aurretik ematen bada. Kofradeak gutxienak dira eta haietako asko, etxean bazkaltzen du. Ez da beraz, euren pertzepzioan, barneratua duten zerbait, kontu modernoa ei delako bazkaria.<\/p>\n\n\n\n

\"\"
Bazkaria, kofradiaren haritzen gerizpean <\/figcaption><\/figure><\/div>\n\n\n\n

Amaitzeko, falta izan nuen bakarra garrafa-limonada izan zen. Oraindik familia batzuetan egiten dena eta Barandiaranek bere lanetan Zeanurin jaso zuena<\/a>. Egun, jende gehienari ezezagun suertatzen zaio eta, agian, ni bezalako kanpotar arrotz bati egokituko zaio datorren urtean egitea. Modu ederra izango litzateke konpentsatzeko atzoko egunez jaso nituen atentzio eta tratu on guztiak.<\/p>\n\n\n\n

\"\"
San Justoko bolalekua<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

Isil-isilik itzuli nintzen etxera<\/strong>, jaian arnastutakoarekin miretsita. Han, Gorbeiako goiko maldetan, utzi nuen Historiak modernitatetik babesteko erabilitako ezkutalekua<\/strong>… <\/p>\n\n\n\n

Eskerrik asko<\/strong> ni bezalako kanpotar bati hain tratu ona eskaintzeagatik<\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/figure><\/div>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Quiz\u00e1 atemorizada por los cambios con los que la amenazaban los tiempos modernos, la Historia de nuestro pueblo vasco decidi\u00f3 refugiarse en el lugar m\u00e1s rec\u00f3ndito del pa\u00eds, en las h\u00famedas laderas septentrionales del Gorbeia. All\u00ed, fuera de injerencias extra\u00f1as, ha conseguido sobrevivir una aut\u00e9ntica reliquia de la historia, algo que desde hace siglos no … Sigue leyendo Otzerinmendi: donde se escondi\u00f3 la Historia<\/span><\/a><\/p>\n","protected":false},"author":112,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1544],"tags":[146371,146368,146367,146365,146364,146363,146369,146370,42184],"class_list":["post-2592","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-sin-categoria","tag-barauskarri","tag-jon-urrutxurtu","tag-kofradia","tag-otzemendi","tag-otzerimendi","tag-otzerinmendi","tag-san-justo","tag-san-lorentzo","tag-zeanuri"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/blogs.deia.eus\/arca-de-no-se\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2592","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/blogs.deia.eus\/arca-de-no-se\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/blogs.deia.eus\/arca-de-no-se\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blogs.deia.eus\/arca-de-no-se\/wp-json\/wp\/v2\/users\/112"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blogs.deia.eus\/arca-de-no-se\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=2592"}],"version-history":[{"count":3,"href":"https:\/\/blogs.deia.eus\/arca-de-no-se\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2592\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":2608,"href":"https:\/\/blogs.deia.eus\/arca-de-no-se\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2592\/revisions\/2608"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/blogs.deia.eus\/arca-de-no-se\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=2592"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/blogs.deia.eus\/arca-de-no-se\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=2592"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/blogs.deia.eus\/arca-de-no-se\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=2592"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}