{"id":48,"date":"2016-11-09T14:46:18","date_gmt":"2016-11-09T13:46:18","guid":{"rendered":"http:\/\/blogs.deia.com\/arca-de-no-se\/?p=48"},"modified":"2018-08-23T08:21:53","modified_gmt":"2018-08-23T06:21:53","slug":"arakaldoko-gotorlekua","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/blogs.deia.eus\/arca-de-no-se\/2016\/11\/09\/arakaldoko-gotorlekua\/","title":{"rendered":"Arakaldoko gotorlekua"},"content":{"rendered":"

= GAURKOA BEZALAKO EGUN BATEAN =<\/strong>
\nAbuztuaren 23a… Aurten, hori bezalako egun batean, baina duela 177 urte (1839), Euskal Herri osorako sano garrantzitsua izango zen gertakizun bat izan zen: Arakaldoko \u00abFuerte de la Fe<\/em>\u00bb gotorlekuaren konkista eta, praktikan, karlistaden amaiera. Goazen ba…<\/p>\n

Areta gainean dagoenez eta Areakotzat hartzen denez dokumentazio gehienean (Aretatik ikusgai dago, batik bat), Laudioko leihoan argitaratuko dut. Espero dut oker ez ibiltzea…<\/p>\n

= KASTILLO =<\/strong>
\nLaudioko Areta auzunearen gainean Kukutza izeneko mendi borobil ikusgarria dugu. Inguruko herritarrek \u201ckastillo\u201d<\/em> ere deitu izan dioten. Zergatik?<\/p>\n

Goitizen hori eman zitzaion, hor, karlisten gotorleku bat egon zelako. Baina ez zen edonolako gotorleku, onena baizik: horregatik zioten haren ahalmen militarrean konfiantza izan behar zela; hortaz, eman zioten izena: \u00abFuerte de la Fe<\/em>\u00ab.<\/p>\n

\"Fe<\/a><\/p>\n

= KARLISTADAK: ZERTZELADA ASPERGARRI BATZUK =<\/strong>
\nKarlistaldiak, karlista-gerrak edo karlistada izenez ezagun dira XIX. mendean Espainian gertatutako hiru gerra zibil: 1833\u20131840, 1846\u20131849 eta 1872\u20131876. Euskal Herrian lehena eta hirugarrena izan ziren esanguratsuak.<\/p>\n

Horietarako arrazoia Fernando VII.aren heriotza izan zen (1833), semerik ez zuelako utzi. Erregetza Maria Kristina emazteak edo Isabel alabak hartzea nahi zuten liberalek (giristinoek eta isabelinoek, hurrenez hurren).<\/p>\n

Bestalde, karlistak zeuden eta gizonezkoa izateagatik Karlos infantea, hildako Fernando VII.aren anaia erregetzat zutenak.<\/p>\n

Baina zerbait sakonagoa sinbolizatzen zuten: Antzinako Erregimena iraunaraztea modernitate aldakorraren aurrean. Arakaldo, inguruko herriak bezalaxe, erabat karlista zen.<\/p>\n

\"kukutze\"<\/a><\/p>\n

= GOTORLEKUA =<\/strong>
\nArestian esan bezala, Arakaldoko gotorlekua ez zen edonolakoa. Lehenengo karlista-gerran Bizkaia defendatzeko artilleria-gune garrantzitsuena zen eta horregatik \u201cFuerte de la Fe<\/em>\u201d (\u2018harengan fedea izateko gotorlekua\u2019) izena eman zitzaion, leku horren ahalmen militarrean konfiantza osoa eduki behar zuelako karlisten armadak.<\/p>\n

Gotorleku hau erabili zenerako (1839), gainbeheran zegoen karlisten ahalmen militarra, urte batzuk lehenago (1835) hil zelako euren erreferente nagusia, Tomas Zumalakarregi jenerala.<\/p>\n

Liberalen armadaren buru ezagunena, Baldomero Espartero zen, gerora, Espainia erregeordetzan gobernatu zuena.<\/p>\n

= GOTORLEKUAREN KONKISTA =<\/strong>
\n\u201cFedearen Gotorlekua<\/em>\u201d diseinaturik zegoen Altubetik edo Urdu\u00f1atik etor zitezkeen gudarosteei aurre egiteko, horiek baitziren bide nagusiak.<\/p>\n

Baina Aretxabala mariskal liberalak atzealdetik planteatu zuen erasoa, Arrankudiagatik, babestu gabe zutelako. Tropa liberalak Sodupetik eta Laudioko Ermuko Santa Luziatik zetozen.<\/p>\n

Konkista 1839ko abuztuaren 23an burutu zen eta, Urkiolan zegoen Espartero jeneralak, entzun ei zituen ospakizun moduan Kukutzetik botatako kanoikadak.<\/p>\n

\"Batalla%20de%20L\u00e1car<\/a><\/p>\n

= FEDEA GALDUTAKO FEDEDUNAK = <\/strong>
\nTokian zeuden karlistek Untzueta menditik gora egin zuten ihes, hala moduz, eta bertan utzi behar izan zituzten artilleria-piezak, munizioa eta abar.<\/p>\n

\u00abTeniendo hoy la singular satisfacci\u00f3n de haber ocupado el reducto de la Fe situado sobre Aracaldo y Areta en donde se ostenta la bandera de la Reina<\/em> (…) forzados a retirarse para la defensa de este fuerte<\/em> (…) han tenido que abandonarlo despu\u00e9s de volar su repuesto de municiones dejando en nuestro poder cinco piezas de grueso calibre, dos morteros y un considerable baler\u00edo s\u00f3lido y hueco e infinitas riquezas del parque<\/em>\u00bb idatzi zuen 1839ko abuztuaren 23an M. Aretxabala mariskal liberalak.<\/p>\n

Arakaldoko gotorleku sinbolikoaren galeratik zortzi egunera Rafael Maroto karlista eta Baldomero Espartero liberalaren arteko Bergarako besarkadan gauzatuko zen gerra-amaiera eta, harekin batera, euskal foruen galerarako abiapuntua.<\/p>\n

Orain ikurri\u00f1a bat baino ez dago han, lau haizeek astindua, duela 177 urte gaurko egunean gertatukoaren oroigarri.<\/p>\n

\"Nafarroako-Bandera-Kukutze-mendian\"<\/a><\/p>\n

 <\/p>\n

\"\"<\/a><\/p>\n

\"\"<\/a><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

= GAURKOA BEZALAKO EGUN BATEAN = Abuztuaren 23a… Aurten, hori bezalako egun batean, baina duela 177 urte (1839), Euskal Herri osorako sano garrantzitsua izango zen gertakizun bat izan zen: Arakaldoko \u00abFuerte de la Fe\u00bb gotorlekuaren konkista eta, praktikan, karlistaden amaiera. Goazen ba… Areta gainean dagoenez eta Areakotzat hartzen denez dokumentazio gehienean (Aretatik ikusgai dago, batik … Sigue leyendo Arakaldoko gotorlekua<\/span><\/a><\/p>\n","protected":false},"author":112,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1544],"tags":[42170,94606,94608,11149],"class_list":["post-48","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-sin-categoria","tag-arakaldo","tag-gotorlekua","tag-karlista","tag-kukutza"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/blogs.deia.eus\/arca-de-no-se\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/48","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/blogs.deia.eus\/arca-de-no-se\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/blogs.deia.eus\/arca-de-no-se\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blogs.deia.eus\/arca-de-no-se\/wp-json\/wp\/v2\/users\/112"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blogs.deia.eus\/arca-de-no-se\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=48"}],"version-history":[{"count":5,"href":"https:\/\/blogs.deia.eus\/arca-de-no-se\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/48\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":2066,"href":"https:\/\/blogs.deia.eus\/arca-de-no-se\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/48\/revisions\/2066"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/blogs.deia.eus\/arca-de-no-se\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=48"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/blogs.deia.eus\/arca-de-no-se\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=48"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/blogs.deia.eus\/arca-de-no-se\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=48"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}