Mikel Zarate: kantak eta kontuak

Joan den astean adierazi nizun Mikel Zarateri omenaldi bat egingo zitzaiola bere jaioterrian, Lezaman. Hala izan zen: bertako Kultur Etxea jendez lepo, ekitaldi hunkigarria, hamaika oroitzapen, hainbat eta hainbat ezagun (Derioko harrobia ere emankorra izan omen da), hainbat kanta eta kontu. Izan ere, Mikelekin zerikusia zuten abesti batzuk kantatu ziren bertan, egitarauan adierazitakoari jarraikiz. Eta ustekaberen bat ere izan nuen. Hortaz, Deian Oier Pérez egindako kronika nire ekarpentxoaz osatuko dut.

Juanjo Elezkano (hau ere irakasle izan nuen BUPen), abade eta kantautoreak, Mikelen hitzekin egindako abesti bat aurkeztu zuen; aspaldiko eleizako kantetan ere izan zuten lankidetzarik aspaldi batean; “Jaunari” izeneko diskoa lekuko, eta testuinguru horretan oso ezagunak diren batzuk, gainera (“Eskerrik asko Jauna” edo “Goazen elkarturik” esaterako). Gontzal Mendibilek ere baditu Mikelen hitzekin egindakoak, batez ere bakarka egin zuen bigarren lanean; besteak beste, haietako bat eta izenburua bera ere hari dagozkio: “Hasperen itun“. Zeanuritarrak esan zuenez olerkiengatik ezagutu du nagusiki Mikel. Aipatutako abestietako batzuk Josi Sierra prestatzen ari den dokumentalean agertzekoak dira.

Ekidazu da Lezamako abesbatza; izen hori ere Mikelek berak asmatu eta bere idazlanetan erabilia, “Euzkadi” debekatua zegoen garaietan. Koruak eskainitakoan ere Zarateren hitzak zeuden tartean, eta aspaldi-aspaldi Mocedades taldeak kantatu zuen, “Zure begiak” izenburuarekin. Hitzak, hiru egilerenak dira; lehendabizikoa, Lope de Vega. Bai, ondo irakurri duzu; bere lan batean euskaraz aurkitutakoak dira abestiaren ataletako bat (eta, ez dakit, susmoa dut Mikelek berak aipatu zigula klasean inoiz): “zure begi ederroc en el aztana…” (hona hemen Kike Amonarrizen txioa gai horri buruz)

Natxo de Felipe izan zen azkena. Eta honek ere nik ezagutzen ez nituen kontuak adierazi zituen: Lezamarekiko lotura eta Mikelekiko harremanak… (Josik osorik grabatu zuen). Esandakoen artean, pare bat aipatu, Oskorri sortu aurretikoak: Mikelek itzuli zizkion zituen maitasun-kanta batzuk, badu haren hitzekin egindako abesti bat (“Eta Oskorri sortu zen” diskoan argitaratua: “Zergatik zara zu mitozale” ). Eta handiena: nik uste nuen “Aita semeak” herrikoia zela (Wikipediak ere bai) eta oker nengoen. Bai, sarreraren puntu honetan ez dizut esan behar norenak diren hitzak, ezta? Hori bai, euskalkiaren eta batuaren arteko tira-biraren bat izan omen zen hitzei zegokienez. Oskorrik zabaldu zuen, eta oker ez banago, hit izatera heldu zen.  

Mikel Zarate gogoan

Apirilaren 10ean, asteazkenarekin, 40 urte beteko dira Mikel Zarate hil zenetik. Egun horretarako omenaldia antolatu du Lezamako UdalakLabayru Fundazioaren eta Mikelegaz40/40 Mikel barik proiektuaren laguntzaz. 

Blog honetan behin baino gehiagotan azaldu da jadanik, besteak beste, batxilergoko lehen mailan irakasle izan nuelako, joan den mendeko 70. hamarkadan hain zuzen, Derioko Seminario ikastetxean.

Dokumental bat dago arestian aipatutako proiektuaren azpian, Josi Sierraren kamarak eta eskuak landua; bertan aurkeztuko da, baina asmoa ibilbide luzeagoa egitea omen da. Edonola ere, litekeena da ni agertzea, bai ekitaldian, bai dokumentalean.

Hona hemen gaiaz Aikor webgunean argitaratutako sarrera: Oroitzapen bizia

Blogak, berritzea edo zaharrak berri?

Sarritan aipatu ohi da blogak maldan behera doazela. Sarriegitan agian. Tira, badakigu bideoak irrati-izarra hil omen zuela (eta Twitterrek blogak akaso, joan den azaroan adierazi nuen bezala) baina katuek baino bizitza gehiago ei dauzka irratiak. Eta blogek?

Blogak sortzea erraza da; irautea da kontua. Blog bat zer den zehaztea ere ez da erraza. Esate baterako, maiz esaten dut DEIAren auzo blogosferiko honetan maila desberdinetakoak daudela, baldintza desberdinetan gainera: nire ustez, askotan bere horretan errepikatu egiten dira egunkarian plazaratzen diren edukiak, blogetarako propio idatzi gabe, salbuespenak salbuespen.

Horrelako betiko hausnarketetan eta zurrunbiloetan nabilela, bi sariren berri izan dut. Blogekin zerikusia dute edo izan dute biek, baina garai berriak datoz eremu horretan, antza denez.

Blogetan da lehendabizikoa. Hirugarren ediziora heldu da dagoeneko, eta datorren astean emango dira sariak. Dagoeneko, 12 blog daude hautatuta lau kategoriatan finalista gisa. Ez dakit gogoan izango duzun baina blog hau ere tartean ibili zen 2014an, sarietara iritsi ez bazen ere. Dena den, apirilaren 4an egingo den ekitaldiaren izenak zer pentsatua eman dit: lehiaketa ixteko egingo den jardunaldiaren izenburua (eta edukia), “blogak testutik harago” da.

Beste alde batetik, tradizioa bazeukan hezkuntza arloko blogen artean Espiral sariak, eta bertan ematen ziren zibak. Inoiz ere izan nintzen epaimahaikide. Baina aurten aldatu egin dute, eta urtetan blogen lehiaketa izan dena aldatu eta orokorrago egin dute 2019an.

Nora zoaz? Nora goaz? Beharbada, blogen mundutxo honetan ere zahartzen ari naiz (saritua izatea ez dakit kezkatzekoa den) eta ikuspegi tradizionalagotik ari naiz. Oraindik orain blogari aktiboa naizen arren,

Aurkezpen “serioak”

Biltzar batean ibili naiz egunotan. Eta berriz ere sumatu dut hitzaldi edo komunikazio “serio” baterako erabili ohi diren aurkezpen askoren nolakotasuna. Ematen du ganorazkoak izateko, akademikoak edo, “pobrepoint” erakoak izan behar dutela, hots, letra ugari, buletak, grafiko txikiak, irudi gutxi… Eta aurrera egin aurretik argi dezagun ez naizela Powerpoint programaz soilik ari; izan ere edozein programa baliatuta egin daitezke horrelakoak. Agian, horregatik nire tesi-zuzendariak ez zuen begi onez ikusten nire asmoa defentsaren egunerako… eta nik, lagun baten hitzak erabiliz, “Murua estiloan” egin nahi nuen (eta neurri batean lortu ere bai, nik uste).

Behin baino gehiagotan idatzi dut aurkezpenez nire blog nagusian. Hala, 2009an idatzitako sarrera bateko testua dakarkizut berriz, egunerokotasuna ez baitu galdu, aurkezpenen inguruak eta atsotitzak bilduta.

Abenduan Bartzelonan gidatu nuen tailer batean

Zenbat buru hainbat aburu dagoela jabetuta, hona hemen aurkezpenen inguruko nire hausnarketa txikia esaera zaharrak baliatuta, besteak beste erabiliko ditugunek gure jarduna indartu dezaten eta ez daitezen ahulgune bilakatu. Testu laburra izanda, ez eska garirik zuharrari, baina bestetik aditzaile onari hitz gutxi nahiko zaizkionez, Pernandoren egiak kontatu gabe, baten bati erabilgarri suertatutako ahal zaio! Hala bedi.

“Beti lasterka eta beti berandu”Erritmoari eutsi; ez pasatu azken diapoak arrapaladan ezertarako astirik gabe aldez aurretik prestaturik genituelako. Aukeran hobe labur geratzea (eta galderetarako tartea uztea, hala behar izanez gero)

“Burdina berotan jo behar da”Oharrak lagungarriak izan daitezke esan nahi duguna esateko eta ez ahazteko.Zenbait hizlarik esan behar duena gogorarazteko erabili ohi du aurkezpena baina ez da hori bere oinarrizko funtzioa.

“Eroriz eroriz oinez ikasten da”Aurkezpenak hobetzeko landu dezagun arloa. Eta era kritikoan aztertu egiten duguna.

“Etxean gatza ugari dagoela eta, ez dezazula bazkaria gehiegi gazitu” edo “gehiegi baino aski hobe”Erabiltzen duzun programaren azken bertsioaren puntako aukera ez da agian gerora erabilgarriena izango; beharbada aurkezpena egiterakoan efektu edota esteka guztiek ez dute funtzionatuko. Horrelakoak aurreikustea interesgarria da barregarri ez geratzeko.

“Gauza bakoitza bere tokian” Oreka diapo bakoitzean (testua, irudiak, soinuak…) Eta aurkezpena bera ere orekatua izan dadila, ustekabekoak barne. Zertaz dihardugun pentsatu: diapositibak ala dokumentu idatzi bat ari gara egiten?

“Kupel txarretik, ardo onik ez” edo “txapela ez dau gizona eitten”Mezurik ez badago, tramankuluek ez dute aurkezpena hobetuko.
Ez dezagun ahaztu zer den funtsezkoa: mezua, ideiak, komunikazioa.

“Oiloari oloa, astoari lastoa”Zer nolako entzuleria izango duzun kontuan izatea ez dago soberan.

“Pentsatu presarik gabe, ekin geratu gabe”Planifikatu, gidoia lagungarria izaten da aurkezpena bera prestatzen hasi aurretik.Eta denbora kontrolatu.

“Usteak erdia hutsa eta beste erdia putza”Aurkezpena plazan aurkeztu aurretik, probatu eta atzeraelikadura jaso.Halaber, tokia aldez aurretik behatzea zein tresneria ezagutu eta probatzea ez dira ohitura txarrak.

Gaizki esanak barkatu eta ondo esanak ondo hartu. Hurrengora arte!

Zintzo eta leial

Ez diet erreparatu orain arte EHUren errektore den Nekane Balluerkaren hitzaldiei. Seguruenik bat baino gehiago entzun entzungo nuen, baina aditu ez antza. Joan den astean, berriz, gustatu egin zitzaidan Ekonomia eta Enpresa Fakultateko ikasleei diplomak entregatzeko ekitaldian berak esandakoa.

Izan ere, baloreak azpimarratu zizkien hitzaldian graduatu berriei; zintzo eta leial jokatzeko esan zien behin baino gehiagotan. Gure aitak antzera esandakoak etorri zitzaizkidan burura.

Enpresen munduan arituko dira (arituko ahal dira!), finantzetan, bankuetan, marketinean… Eta bestelako printzipioei jarraitu ahal bazaie ere (gizartean maiz(egi) ikusten ditugunak, gainera), aurrerantzean ere balore horiei eusteko eskatu zien.

Adibideek eta keinuek, xumeak izan arren, badute agerikotasunik, eta ekintzak direnean, bizi egiten dira. Horregatik errektoreak ekitaldi berean eskatutako beste kontu bat ere gustatu zitzaidan: egun horretako omenduei zutik jartzeko eskatu zien lehenengo eta gurasoak txalotzeko gero, egindako ahalegina eskertzeko. Ahalegin horretan eta emandako ereduan geuk ere zintzo eta leial jokatu izana islatzea espero dut.